AI verandert werk sneller dan functiebeschrijvingen kunnen volgen
Jarenlang gingen we ervan uit dat een functie grotendeels vastlag. Een marketeer deed marketing, een HR-medewerker hield zich bezig met personeelszaken en een softwareontwikkelaar schreef code. Die grenzen vervagen razendsnel. Uit een nieuwe analyse van OpenAI, gebaseerd op ongeveer 800.000 anonieme werkgerelateerde ChatGPT-gesprekken blijkt dat werknemers steeds vaker taken uitvoeren die traditioneel tot een volledig ander beroep behoren. OpenAI noemt dit fenomeen task crossover. Het onderzoek laat zien dat AI niet alleen het werk sneller maakt, maar ook de inhoud van functies fundamenteel verandert.
AI trekt taken los van functietitels
Volgens het onderzoek gaat 16,8% van alle werkgerelateerde ChatGPT-opdrachten over werkzaamheden die historisch bij een ander beroep horen. Kijk je uitsluitend naar gesprekken waarin een specifieke beroepscontext herkenbaar is, dan loopt dat zelfs op tot 43,5%.
Met andere woorden: bijna de helft van de AI-ondersteunde werkzaamheden overschrijdt de traditionele grenzen van een functie.
Dat betekent niet dat werknemers van beroep veranderen. Wel dat zij steeds gemakkelijker werkzaamheden uitvoeren waarvoor vroeger een andere specialist nodig was.
Eén medewerker vervult meerdere rollen
AI verlaagt de drempel om nieuwe vaardigheden toe te passen. Een HR-medewerker schrijft marketingteksten. Een marketeer analyseert datasets. Een financieel medewerker maakt presentaties. Een projectleider schrijft eenvoudige softwarecode.
Dat betekent niet dat iedereen plots expert wordt in elk vakgebied. AI fungeert als een digitale assistent die mensen ondersteunt bij werkzaamheden waarvoor zij vroeger onvoldoende kennis of ervaring hadden.
De functie blijft dezelfde. De inhoud van het werk verandert.
Vooral kleinere organisaties profiteren
Opvallend is dat het effect volgens OpenAI het sterkst zichtbaar is bij kleinere bedrijven. Dat is logisch. Waar grote organisaties beschikken over gespecialiseerde afdelingen, moeten kleinere ondernemingen vaak met beperkte middelen dezelfde hoeveelheid werk verzetten.
AI maakt het mogelijk om één medewerker meerdere soorten taken te laten uitvoeren zonder onmiddellijk extra personeel aan te nemen. Daardoor wordt AI voor kleinere organisaties niet alleen een efficiëntietool, maar ook een manier om expertise flexibel beschikbaar te maken.
De arbeidsmarkt loopt achter op de werkelijkheid
Een interessante conclusie uit het onderzoek is dat officiële arbeidsmarktstatistieken deze ontwikkeling nauwelijks laten zien. Vacatureteksten en functiebeschrijvingen veranderen relatief langzaam. Het dagelijkse werk verandert veel sneller.
AI maakt het mogelijk om vandaag al nieuwe combinaties van werkzaamheden uit te proberen, lang voordat HR-afdelingen functiebeschrijvingen aanpassen of nieuwe functies creëren.
Gebruikscijfers van AI laten daardoor eerder zien waar de arbeidsmarkt naartoe evolueert dan traditionele statistieken.
AI creëert hybride functies
Deze ontwikkeling wijst op een bredere verschuiving. De toekomst bestaat waarschijnlijk minder uit volledig nieuwe beroepen en meer uit hybride functies.
Een communicatiemedewerker krijgt data-analyse erbij. Een jurist gebruikt AI voor projectmanagement. Een beleidsmedewerker schrijft eenvoudige automatiseringen. Een HR-adviseur analyseert dashboards en ontwikkelt AI-workflows.
Functies worden daarmee steeds minder afgebakend door één specialisatie en steeds meer door een combinatie van vaardigheden.
Competenties worden belangrijker dan diploma’s
Wanneer AI routinetaken ondersteunt en kennis toegankelijk maakt, verschuift ook de waarde van medewerkers. Niet de functietitel staat centraal. Ook niet het diploma alleen. Steeds belangrijker worden competenties zoals:
kritisch denken;
probleemoplossend vermogen;
samenwerken met AI;
informatie beoordelen;
creativiteit;
communicatie;
besluitvorming.
Juist die vaardigheden bepalen in toenemende mate hoe succesvol iemand AI kan inzetten.
Ook AI-governance verandert mee
Voor organisaties heeft deze ontwikkeling belangrijke gevolgen.
Governance gaat niet langer uitsluitend over welke AI-tools mogen worden gebruikt.
Ze moet ook rekening houden met medewerkers die steeds vaker werkzaamheden uitvoeren buiten hun oorspronkelijke expertise.
Dat vraagt onder meer aandacht voor:
duidelijke verantwoordelijkheden;
passende toegangsrechten;
opleiding en AI-geletterdheid;
kwaliteitscontrole;
menselijke beoordeling van AI-output.
Wanneer functies vervagen, moeten verantwoordelijkheden juist scherper worden vastgelegd.
De functiebeschrijving volgt later
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap uit het OpenAI-onderzoek. AI verandert werk niet doordat organisaties eerst nieuwe functies ontwerpen. Het verandert werk doordat medewerkers vandaag al experimenteren met nieuwe combinaties van taken.
Pas daarna volgen aangepaste functiebeschrijvingen, opleidingen en organisatiestructuren. De arbeidsmarkt van morgen ontstaat dus niet op de HR-afdeling.
Ze ontstaat vandaag, achter het toetsenbord van medewerkers die met behulp van AI werk doen dat gisteren nog buiten hun functieomschrijving viel.