EU wil AI Act bijsturen: akkoord over ‘digital omnibus’ mogelijk deze week
Het Europees Parlement en de Raad onderhandelen deze week over de AI “digital omnibus”, een pakket aanpassingen dat de uitvoering van de AI Act eenvoudiger moet maken. De inzet is duidelijk: bedrijven krijgen mogelijk meer tijd en flexibiliteit, terwijl de EU tegelijk een verbod wil op schadelijke toepassingen zoals AI-systemen die mensen digitaal ontkleden.
Nieuwe onderhandelingsronde over AI-regels
De Europese Unie werkt aan een bijsturing van de AI Act, nog voor alle onderdelen van die wet volledig van kracht zijn. Vandaag, dinsdag 28 april onderhandelen vertegenwoordigers van het Europees Parlement en de Raad opnieuw over de zogenoemde AI “digital omnibus”. Dat is een pakket wijzigingen dat de invoering van Europese AI-regels praktischer en minder zwaar moet maken voor bedrijven.
Morgen, op woensdag 29 april om 11.00 uur, geven Europarlementsleden Arba Kokalari en Michael McNamara in Straatsburg toelichting op de uitkomst van die gesprekken. Kokalari leidt het dossier namens de commissie Interne Markt, McNamara namens de commissie Burgerlijke Vrijheden. Hun persconferentie moet duidelijk maken of Parlement en lidstaten dicht bij een akkoord staan.
Meer flexibiliteit voor bedrijven
De digitale omnibus past in een bredere Europese poging om digitale regelgeving eenvoudiger te maken. De AI Act blijft daarbij het uitgangspunt, maar de uitvoering ervan blijkt in de praktijk complex. Vooral regels voor hoogrisico-AI-systemen vragen technische standaarden, nationale toezichthouders en duidelijke conformiteitsprocedures. Niet al die bouwstenen zijn al klaar.
Daarom willen zowel de Raad als het Parlement bepaalde verplichtingen later laten ingaan. Het pakket moet bedrijven meer rechtszekerheid geven en de administratieve druk verlagen, zonder de kern van de AI Act volledig open te breken.
Voor Europese bedrijven, en zeker voor kleinere mid-capbedrijven, kan dat belangrijk zijn. Zij moeten zich voorbereiden op nieuwe verplichtingen rond risicobeheer, documentatie, transparantie en toezicht. Extra tijd kan helpen om systemen correct aan te passen, maar roept ook de vraag op hoe lang burgers moeten wachten op bescherming tegen risicovolle AI-toepassingen.
Verbod op digitale ‘nudification’
Opvallend is dat de omnibus niet alleen versoepelingen bevat. Het Parlement wil ook een expliciet verbod op AI-systemen die beelden van herkenbare personen manipuleren tot naakte, seksueel expliciete of intieme beelden zonder toestemming. Zulke toepassingen worden vaak “nudifier” of “nudification”-systemen genoemd.
Dat verbod speelt in op een snelgroeiend probleem rond synthetische intieme beelden. Generatieve AI maakt het steeds eenvoudiger om realistische deepfakes te produceren, met grote risico’s voor privacy, reputatie en persoonlijke veiligheid. Vooral vrouwen en minderjarigen worden in dit debat genoemd als kwetsbare doelwitten.
De voorgestelde aanpak laat ruimte voor systemen die sterke veiligheidsmaatregelen bevatten en misbruik effectief verhinderen. Daarmee probeert het Parlement een onderscheid te maken tussen legitieme beeldtechnologie en toepassingen die ontworpen zijn om personen zonder toestemming seksueel te exploiteren.
Balans tussen innovatie en bescherming
De onderhandelingen tonen hoe moeilijk de EU-balans rond AI blijft. Aan de ene kant wil Europa bedrijven niet verstikken met regels die technisch nog moeilijk uitvoerbaar zijn. Aan de andere kant was de AI Act net bedoeld om burgers te beschermen tegen systemen die fundamentele rechten, veiligheid of menselijke waardigheid kunnen aantasten.
Als Parlement en Raad deze week een akkoord bereiken, kunnen de wijzigingen mogelijk nog vóór augustus in werking treden. Dat is belangrijk, omdat de volgende fase van de AI Act anders dichterbij komt terwijl bedrijven en toezichthouders nog op verduidelijking wachten.
Voor de technologiesector wordt dit dus een cruciaal signaal. De EU lijkt de AI Act niet los te laten, maar wil de wet wel werkbaarder maken. De digitale omnibus moet aantonen of Europa tegelijk kan vereenvoudigen, versnellen en streng blijven waar AI rechtstreeks schade kan veroorzaken.