De Europese regelgevingsagenda voor producten, duurzaamheid en AI schuift snel op. Twee momenten verdienen nu al aandacht: sinds 11 september 2026 startten onder de Cyber Resilience Act de meldplichten voor actief uitgebuite kwetsbaarheden en ernstige beveiligingsincidenten, terwijl de Europese Commissie in het vierde kwartaal van 2026 mikt op de eerste sectorspecifieke ESPR-regels voor ijzer en staal. (ESPR = Ecodesign for Sustainable Products Regulation)
Daarbovenop volgen tien belangrijke deadlines tussen december 2026 en juni 2027 die rechtstreeks gevolgen kunnen hebben voor AI, productaansprakelijkheid, ontbossing, verpakkingen, machines, batterijen, ESG-rapportering, medische hulpmiddelen en textiel. (ESG = Environmental (milieu), Social (maatschappij) en Governance (goed bestuur))
De komende maanden worden voor veel Europese bedrijven vooral een kwestie van timing. Niet alle nieuwe regels gelden op dezelfde manier: sommige data markeren het begin van concrete verplichtingen, andere zijn omzettingsdeadlines voor lidstaten of momenten waarop de Europese Commissie aanvullende regels moet vastleggen. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de naam van een verordening of richtlijn te kijken, maar vooral naar wat er precies op welke datum verandert.
Voor de voorbereidingen van de inhoud en creatie van de visuals wordt (uiteraard) gebruikgemaakt van generatieve AI.
1. 2 december 2026 - AI Act: markering van generatieve AI-output
Voor aanbieders van AI-systemen die synthetische audio, beeld, video of tekst genereren en die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, eindigt op 2 december 2026 de overgangsperiode voor artikel 50, lid 2, van de AI Act.
Die bepaling verplicht aanbieders om AI-output technisch detecteerbaar en machineleesbaar te markeren, voor zover dat technisch haalbaar is. Het gaat dus niet om een algemene nieuwe startdatum voor de AI Act, maar om een specifieke overgangsdeadline voor bestaande generatieve systemen.
2. 8 december 2026 - nieuwe regels voor productaansprakelijkheid
De vernieuwde Europese Product Liability Directive wordt relevant voor producten die na 8 december 2026 op de markt worden gebracht of in gebruik worden genomen.
De regels moderniseren het aansprakelijkheidskader voor defecte producten en houden expliciet rekening met software en digitale componenten. Dat maakt de richtlijn ook belangrijk voor fabrikanten van slimme producten en AI-ondersteunde systemen.
Let op: de oorspronkelijke tekst verwees naar 9 december 2026, maar een officieel corrigendum wijzigde dit naar producten die na 8 december 2026 op de markt komen.
3. 30 december 2026 - EUDR voor grote en middelgrote ondernemingen
Vanaf 30 december 2026 gaan de belangrijkste verplichtingen van de EU Deforestation Regulation gelden voor grotere marktdeelnemers en handelaren.
Producten en grondstoffen die onder de verordening vallen mogen dan alleen op de Europese markt worden gebracht wanneer ze voldoen aan de vereisten rond ontbossingsvrije productie en due diligence.
Voor micro- en kleine ondernemingen geldt een latere toepassingsdatum van 30 juni 2027.
4. 8 januari 2027 - beperkte mijlpaal binnen de Construction Products Regulation
Hier is een belangrijke correctie nodig.
De nieuwe Construction Products Regulation 2024/3110 is in hoofdzaak al van toepassing sinds 8 januari 2026. De datum 8 januari 2027 is dus niet de algemene startdatum van de verordening.
Op 8 januari 2027 wordt specifiek artikel 92 van toepassing. Voor bedrijven in de bouwsector blijft die datum relevant, maar ze mag niet worden voorgesteld als het moment waarop de volledige nieuwe Construction Products Regulation begint te gelden.
5. 20 januari 2027 - Machinery Regulation wordt volledig van toepassing
Vanaf 20 januari 2027 geldt de nieuwe Europese Machinery Regulation 2023/1230 in hoofdzaak volledig.
De verordening vervangt het bestaande machinekader en moderniseert de veiligheidsvereisten voor machines en aanverwante producten. Daarbij wordt explicieter rekening gehouden met software, digitale componenten en nieuwe technologieën.
Voor fabrikanten betekent dit dat ontwerp, conformiteitsbeoordeling, documentatie en markttoegang tegen die datum op het nieuwe regelgevingskader moeten zijn afgestemd.
6. 12 februari 2027 - minimale rotaties voor herbruikbare verpakkingen
Onder de Packaging and Packaging Waste Regulation moet de Europese Commissie tegen 12 februari 2027 een gedelegeerde handeling vaststellen over het minimale aantal rotaties voor veelgebruikte herbruikbare verpakkingen.
Daarmee wil Europa concreter maken hoe vaak bepaalde verpakkingsformaten minimaal opnieuw gebruikt moeten kunnen worden voordat ze als werkelijk herbruikbaar gelden.
Voor producenten van verpakkingen en bedrijven met retour- of hergebruiksystemen kan deze gedelegeerde handeling rechtstreeks invloed hebben op ontwerpvereisten en logistieke processen.
7. 18 februari 2027 - verplicht batterijpaspoort
Vanaf 18 februari 2027 wordt het digitale batterijpaspoort verplicht voor drie belangrijke categorieën:
- batterijen voor lichte vervoermiddelen;
- industriële batterijen met een capaciteit van meer dan 2 kWh;
- batterijen voor elektrische voertuigen.
Het paspoort moet informatie bevatten over zowel het batterijmodel als de individuele batterij. Daarmee wordt traceerbaarheid over de levenscyclus een structureel onderdeel van de Europese batterijmarkt.
8. 19 maart 2027 - lidstaten moeten aangepaste CSRD omzetten
EU-lidstaten hebben tot 19 maart 2027 om Richtlijn 2026/470 om te zetten in nationale wetgeving.
De wijziging beperkt de reikwijdte van de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) aanzienlijk. Voor de nieuwe rapporteringsgroep gelden onder meer drempels van meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro netto-omzet.
Voor ondernemingen die eerder verwachtten binnen de CSRD te vallen, kan de gewijzigde scope dus betekenen dat de rapporteringsplicht vervalt of verschuift.
9. 26 mei 2027 - UDI rechtstreeks op herbruikbare klasse-I-hulpmiddelen
Vanaf 26 mei 2027 wordt artikel 27, lid 4, van de Medical Devices Regulation van toepassing op herbruikbare medische hulpmiddelen van klasse I waarvoor de UDI-drager rechtstreeks op het hulpmiddel zelf moet worden aangebracht.
Concreet betekent dit dat de unieke identificatie duurzaam op het toestel zelf aanwezig moet zijn wanneer dat type hulpmiddel onder deze verplichting valt.
Voor fabrikanten is dit vooral een operationele deadline rond productmarkering en traceerbaarheid.
10. 17 juni 2027 - nationale omzetting van textiel-EPR
Tegen 17 juni 2027 moeten de lidstaten Richtlijn 2025/1892 over afvalbeheer in hun nationale wetgeving hebben omgezet.
Een belangrijk onderdeel daarvan is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel, textielgerelateerde producten en schoeisel.
De lidstaten moeten vervolgens uiterlijk tegen 17 april 2028 operationele EPR-systemen voorzien waarbij producenten via producentenorganisaties mee instaan voor de kosten van inzameling en verwerking. (EPR = Extended Producer Responsibility)
De rode draad: van wetgeving naar operationele deadlines
Wat deze tien data met elkaar verbindt, is dat Europese regelgeving steeds minder op het niveau van algemene principes blijft hangen.
De volgende fase draait om uitvoering: markeren, rapporteren, registreren, traceren, documenteren en processen aanpassen.
Voor bedrijven betekent dat dat compliance niet langer alleen een taak voor juridische afdelingen is. IT, productontwikkeling, duurzaamheid, supplychain, security en operations krijgen allemaal concrete verantwoordelijkheden.
Wie pas naar deze regels kijkt wanneer de wettelijke datum aanbreekt, is vaak te laat. De verstandigste aanpak is daarom om nu al per deadline te bepalen welke producten, processen, systemen en afdelingen geraakt worden - en welke voorbereiding minstens maanden vooraf moet starten.